Neurotyk – jak rozpoznać neurotyzm

Neurotyk – jak rozpoznać neurotyzm

Neurotyk – kto to taki?

Czym jest neurotyzm?

Masz czasem wrażenie, że zbyt szybko się denerwujesz? Łatwo popadasz w konflikty? A może często dopadają Cię negatywne emocje, takie jak smutek i gniew?

Takie cechy mogą być oznaką neurotyczności. Neurotyk jest osobą, która ma trudności z przystosowaniem emocjonalnym, ma skłonność do odczuwania stresu i silnego negatywnego pobudzenia.

Nie martw się! Neurotyczność to nie choroba, ani zaburzenie. Jest to po prostu pewna skłonność.

Warto zapoznać się z wiedzą dotyczącą neurotyzmu, dzięki czemu łatwiej będziesz rozpoznawać swoje zachowania i wzorce myślenia, a to pomoże Ci łagodzić ich negatywne skutki.

Zapisz się na bezpłatną konsultację psychologiczną

Neurotyczność i inne czynniki osobowości

neurotyk

Tzw. Wielka Piątka to model osobowości autorstwa Paula Costy i Roberta McCrae’a. Opiera się na pięciu czynnikach osobowości: neurotyczności, ekstrawersji, otwartości na doświadczenie, ugodowości i sumienności.

Zgodnie z założeniami tej teorii, na skali tych czynników można opisać każdą osobę – niezależnie od płci, kultury czy innych zmiennych. Określenie osobowości jakiejś osoby na tych skalach pozwala na lepsze zrozumienie i przewidzenie zachowań, a także odkrycie skłonności do różnych stanów (np. zaburzeń psychicznych).

W skrócie o pięciu czynnikach:

  1. Neurotyczność konta stałość emocjonalna – przystosowanie emocjonalne lub emocjonalne niezrównoważenie; neurotyczność to także skłonność do przeżywania negatywnych emocji (strachu, gniewu, poczucia winy) oraz podatność na stres
  2. Ekstrawersja konta introwersja – odnosi się do jakości i ilości interakcji z innymi osobami oraz zdolności do doświadczania pozytywnych emocji podczas interakcji
  3. Otwartość na doświadczenie – tendencja do pozytywnego wartościowania doświadczeń życiowych, tolerancja na nowość i wewnętrzna ciekawość
  4. Ugodowość kontra antagonizm – nastawienie do innych ludzi przejawiające się w zachowaniach ugodowych lub stawaniu w opozycji
  5. Sumienność kontra nieukierunkowanie – pokazuje stopień zorganizowania i wytrwałości w osiąganiu celów

Czym jest neurotyzm?

neurotyk

Neurotyczność to wymiar osobowości, a więc cecha w dużej mierze wrodzona i niezależna od nas samych. Przede wszystkim powinieneś jednak myśleć o niej jak o skłonności ku pewnym zachowaniom i przeżyciom, a nie jako jednoznaczny wyrok na życie. 

Wysoki poziom neurotyczności związany jest ze skłonnością do odczuwania negatywnych emocji, szybkiego i nieproporcjonalnego pobudzenia oraz do powolnego jego opadania. Jest także związany ze zwiększoną podatnością na stres.

Ponieważ neurotyczność jest wymiarem osobowości, a nie zaburzeniem, trudno dokładnie określić jej rozpowszechnienie w społeczeństwie. Neurotyczność jest zazwyczaj mierzona za pomocą kwestionariuszy samooceny (jako część oceny osobowości).

Wysoka neurotyczność jest także znanym czynnikiem ryzyka wystąpienia poważnych zaburzeń psychicznych, takich jak depresja, fobia i inne zaburzenia lękowe.

Ponadto sprzyja także rozwinięciu uzależnienia od alkoholu i nawrotom do alkoholizmu po okresie leczenia.

Wszystko o nerwicy lękowej

Cechy neurotyka

neurotyk

Do charakterystycznych cech wykazywanych przez neurotyków należą:

  • Uzależnienie od otoczenia – skłonność do postrzegania siebie jako osoby zależnej, podporządkowanej, niezdolnej do odmowy
  • Astenia – długotrwały stan napięcia i osłabienia psychicznego
  • Negatywna samoocena – postrzeganie siebie jako osoby nieatrakcyjnej, bezwartościowej, ogólne niezadowolenie z siebie
  • Impulsywność – postrzeganie siebie jako osoby łatwo wybuchającej, kłótliwej, drażliwej, niespokojnej, a nawet agresywnej
  • Trudności w podejmowaniu decyzji – skłonność do wahania się, rozważania sprawy, unikania podejmowania inicjatywy
  • Poczucie wyobcowania – postrzeganie siebie jako osoby wyalienowanej, pozbawionej społecznego wsparcia, niezrozumianej
  • Demobilizacja – przeżywanie utraty nadziei i spadku dynamiki życia, lęk przed nowymi sytuacjami, uczucie zmęczenia, niezadowolenie
  • Skłonność do ryzyka – poszukiwanie niebezpieczeństwa i nowości lub przeciwnie, skrajne unikanie i niepodejmowanie ryzyka
  • Trudności w relacjach emocjonalnych
  • Brak witalności – brak dynamiki w życiu i świadomość tego stanu rzeczy
  • Przekonanie o niezaradności życiowej – postrzeganie siebie jako osoby niestabilnej, niezorientowanej na osiąganie swoich celów, łatwo wycofującej się w obliczu trudności
  • Poczucie braku kontroli – bycie zależnym od okoliczności i od innych osób
  • Brak wewnętrznego umiejscowienia kontroli – brak uczucia kierowania własnymi decyzjam, niezdolność do podejmowania inicjatywy i samodzielnego kierowania życiem
  • Wyobraźnia, oddawanie się fikcji – skłonność do dawania się ponieść wyobraźni
  • Poczucie winy – zamartwianie się, obwiniania siebie za różne zachowania i cechy
  • Trudności w relacjach interpersonalnych
  • Zawiść – doświadczanie frustracji w obliczu sukcesów innych
  • Postawa narcystyczna – postrzeganie siebie jako osoby zasługującej na szczególne przywileje, która chce posiadać więcej niż inni i jest lepsza od innych
  • Poczucie zagrożenia – nieufność wobec innych, przewidywanie niepowodzeń, rezygnacja z własnych celów, postrzeganie siebie jako osoby niewystarczająco odpornej, niezrozumianej, wykorzystywanej przez otoczenie
  • Egzaltacja – definiowanie siebie jako osoby bardzo wrażliwej, delikatnej, emocjonalnej, o zmiennym nastroju, a jednocześnie szukającej wsparcia
  • Irracjonalność – kierowanie się irracjonalnymi schematami i myśleniem życzeniowym
  • Skrupulatność – opisuje pedanterię i perfekcjonizm w myśleniu i działaniu
  • Rozważania – skłonność do przypominania sobie przeszłości, zastanawianie się nad sobą i własnymi działaniami
  • Poczucie przeciążenia – postrzeganie siebie jako osoby podporządkowanej regułom, obowiązkom i zadaniom, wiele od siebie oczekującej, przeciążonej
Objawy nerwicy

Wpływ neurotyczności na zachowanie

neurotyk

Jak neurotyczność wpływa na zachowanie?

Zaobserwowano zarówno pozytywne, jak i negatywne skutki neurotyzmu.

Patrząc od strony skutków pozytywnych – neurotyczność może, w określonych warunkach, pomóc odnieść sukces, ponieważ wiąże się z tendencją do zwracania większej uwagi na negatywne skutki lub możliwe ryzyko.

Z drugiej strony neurotyczność może mieć negatywny wpływ na zachowanie. Szczególnie, jeśli nie jesteś w stanie opanować silnych negatywnych emocji – jak smutek, strach czy gniew. W najgorszym przypadku neurotyczność może prowadzić do wtórnych problemów ze zdrowiem psychicznym, takich jak depresja lub zaburzenia lękowe.

Ogólnie rzecz biorąc, ludzie, którzy mają wysoki poziom neurotyczności, reagują szybkim pobudzeniem na zdarzenia i potrzebują więcej czasu, aby wrócić do poziomu wyjściowego.

Innymi słowy, takie osoby mają problemy z niestabilnością emocjonalną i dostosowanie swoich zachowań do sytuacji.

Radzenie sobie z neurotyzmem

neurotyk

Jak możesz sobie radzić, jeśli żyjesz z wysokim poziomem neurotyzmu?

Pierwszym krokiem jest zrozumienie, że neurotyzm jest bardziej skłonnością do pewnych zachowań i przeżyć, a nie diagnozą na całe życie. Można więc zapobiegać jego negatywnym skutkom.

Po pierwsze – warto zacząć zauważać, że masz określone trudności wynikające z neurotyzmu i zacząć świadomie modyfikować swoje zachowanie.

Po drugie – jeśli już długo zmagasz się ze związanymi z neurotycznością negatywnymi uczuciami i zachowaniami, możesz skorzystać z psychoterapii, takiej jak terapia poznawczo-behawioralna, która pomoże Ci radzić sobie ze zmartwieniami, zarządzać emocjami i cieszyć się byciem obecnym w danej chwili. 

Pomocne mogą być także różnego rodzaju ćwiczenia, które redukują stres i wspomagają wyciszenie. Takimi praktykami są joga (i inne aktywności fizyczne), medytacja, czy techniki relaksacji.

Najlepsze techniki i ćwiczenia relaksacyjne

Podsumowanie

neurotyk

Neurotyczność jest podstawową cechą osobowości, jedną z pięciu głównych cech pięcioczynnikowego modelu osobowości.

Charkteryzuje się niestabilnością emocjonalną i problemami z dostosowaniem swoich zachowań do sytuacji.

Neurotyk jest podatny na zwiększony lęk, wrogość, złość, skłonność do depresji i zaburzeń lękowych, a także zwiększony stres.

Jak możesz sobie pomóc

Źródła

Poznaj skuteczne techniki!
Zapisz się na bezpłatny kurs mailowy, który nauczy Cię skutecznej walki z lękami i nerwicą. Krok po kroku poprowadzę Cię przez najskuteczniejsze techniki! Natalia Kocur
We hate spam. Your email address will not be sold or shared with anyone else.

Dodaj komentarz

Zamów bezpłatną konsultację psychologiczną 

(20 minut)